Hai Bà Trưng (ý là nhì bà có họ Trưng; 13 mon 9 năm 14 – 5 tháng 3 năm 43) là tên gọi chỉ thông thường hai người mẹ Trưng Trắc (徵側) và Trưng Nhị (徵貳), nhì người thanh nữ được reviews là hero dân tộc của người Việt. Trong sử sách, nhì Bà được nghe biết như là phần nhiều thủ lĩnh khởi binh chống lại chính quyền đô hộ của Đông Hán, lập ra một đất nước với kinh đô tại Mê Linh với Trưng Trắc tự phong là thanh nữ vương.

Bạn đang xem: Hai bà trưng lịch sử


Sơ lược về hai Bà Trưng

Hai Bà Trưng (chữ Nôm: ?婆徵) là thời kỳ xen thân Bắc thuộc lần 1 cùng Bắc ở trong lần 2 trong lịch sử vẻ vang Việt Nam. Đây là tên thường gọi chung của hai người mẹ Trưng Trắc (chữ Hán: 徵側) cùng Trưng Nhị (徵貳), là hero dân tộc của tín đồ Việt, đều thủ lĩnh khởi binh hạn chế lại nhà Đông Hán của Trung Quốc, lập ra một giang sơn với kinh đô tại Mê Linh và tự phong là đàn bà vương.

*

Sau khi cuộc khởi nghĩa này bị quân Đông Hán bên dưới sự chỉ đạo của Mã Viện đánh bại, tục truyền đi vì không muốn chịu chết thật phục, hai bà trưng đã gieo bản thân xuống mẫu sông Hát Giang tuẫn tiết, địa danh Hát Môn – Hát Giang là vị trí thánh tích hai Bà dựng cờ khởi nghĩa phòng quân Đông Hán xâm lược và cũng là nơi Hai Bà vào vai vào cõi bất diệt.

Ngoài bao gồm sử, cuộc đời và sự nghiệp của 2 bà trưng được phản chiếu trong rất nhiều ngọc phả và thần phả. Vày sự thiếu thốn thống nhất giữa các nguồn tài liệu, những sử gia đã sử dụng nguồn thần phả, ngọc phả bổ sung cập nhật cho cuộc khởi nghĩa hai Bà Trưng.

Nguồn gốc, tên gọi của hai Bà Trưng

Quận Giao Chỉ được xác xác định trí là đất Bắc Bộ việt nam và một phần phía tây-nam tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc) hiện nay. Cỗ sử cổ độc nhất của việt nam đề cập đến 2 bà trưng là Đại Việt sử lược. Theo sách này, Trưng Trắc là con gái Lạc tướng sinh hoạt Mê Linh, lấy ông chồng là Thi Sách ở thị xã Chu Diên.

Theo Đại Việt sử cam kết toàn thư, hai bà trưng vốn họ Lạc, thuộc dòng dõi Lạc tướng nghỉ ngơi Mê Linh. Trưng Trắc là vợ của Thi Sách ở thị xã Chu Diên. Thi Sách cũng là con Lạc tướng, bé hai nhà tướng thành hôn với nhau. Lúc lên ngôi, hai Bà mới đổi sang chúng ta Trưng.

Truyền thuyết xác thực quê nội hai bà trưng ở buôn bản Hạ Lôi cùng quê ngoại nhì Bà sinh hoạt làng nam giới Nguyễn thuộc bố Vì, Hà Nội2 .

Mẹ nhì Bà là Man Thiện, được thần phả ghi tên là è Thị Đoan.

Tuy nhiên, theo các sử gia hiện đại, thời đầu công nguyên, fan Việt chưa tồn tại họ. Tên nai lưng Thị Đoan của chị em hai Bà chỉ là tên gọi thần phả đặt sau này, khoảng tầm thế kỷ 17, 18. Cả tên Man Thiện nghĩa là người Man tốt, rất có thể do người Hán điện thoại tư vấn . Còn tên của nhì Bà, có bắt đầu từ nghê dệt lụa truyền thống của Việt Nam, tương tự như như biện pháp đặt tên theo những loài cá của những vua đơn vị Trần sau đây vốn xuất thân trường đoản cú nghề chài lưới.

Xưa kia nuôi tằm, tổ kén tốt gọi là lựa chọn chắc, tổ kén nhát hơn gọi là kén nhì; trứng ngài tốt gọi là trứng chắc, trứng ngài yếu hơn call là trứng nhì. Vày đó, theo Nguyễn tự khắc Thuần, tên hai bà vốn rất giản dị là Trứng chắc chắn và Trứng Nhì, phiên theo giờ đồng hồ Hán điện thoại tư vấn là Trưng Trắc và Trưng Nhị.

Khi chữ Hán chưa được truyền bá hoặc chưa tồn tại điều kiện thấm sâu vào dấn thức thôn hội thì xu hướng đặt tên fan rất đơn giản và mộc mạc, biểu lộ sự gắn thêm bó với cuộc sống đời thường đời thường xuyên và xu thế này còn liên tục trong những thế hệ sau. Sau này các sử gia phương Bắc viết chệch tên nhị bà thành Trắc cùng Nhị với nghĩa “phản trắc” với “nhị tâm”.

Tên của ông Thi Sách, theo Thủy kinh chú của trung hoa xác định: chồng bà Trưng Trắc tên là Thi .

Quá trình khởi nghĩa

Do chế độ đồng hóa gắt gao và bóc tách lột hà khắc của phòng Đông Hán so với người Việt trên Giao Chỉ đương thời, các Lạc tướng người Việt liên kết với nhau để chống lại nhà Hán. Trưng Trắc hôn phối với đàn ông Lạc tướng sinh sống Chu Diên là Thi Sách, hai bên cùng bao gồm chí hướng chống Hán. Khoảng chừng năm 39-40, nhằm mục đích trấn áp người việt nam chống lại, Thái thú sơn Định làm thịt Thi Sách.

*

Trưng Trắc và những Lạc tướng mạo càng căm thù, cùng Trưng Nhị với quân bạn dạng bộ về duy trì Hát Giang ni là làng Hát Môn huyện Phúc thọ Hà Nội. Sau một thời gian chuẩn bị, tháng hai năm 40, hbt hai bà trưng chính thức phát động khởi nghĩa hạn chế lại nhà Đông Hán. Cuộc khởi nghĩa được sự tận hưởng ứng của rất nhiều đội quân với nhân dân những nơi thuộc Âu Lạc cùng Nam Việt cũ. Quân nhì Bà đánh hãm trị sở Luy Lâu.

Tô Định nên chạy về phái nam Hải (Trung Quốc). Những quận phái nam Hải, Cửu Chân, Nhật Nam, hòa hợp Phố các hưởng ứng. Nhì bà mang được 65 thành ở Lĩnh Nam. Trưng Trắc trường đoản cú lập có tác dụng vua, xưng là Trưng con gái Vương (hay Trưng Vương).

Sự cai trị

Hai Bà Trưng giai cấp lãnh thổ vùng Lĩnh phái mạnh của fan Việt tương tự với cỗ Giao Chỉ ở trong nhà Hán trong 3 năm. Thời hạn cai trị ngắn ngủi và buộc phải toan tính sẵn sàng chống lại cuộc chiến ở trong nhà Hán khiến cho Hai Bà Trưng không có hoạt động gì đáng chú ý trong việc xây dựng khu vực mà mình cai quản.

Do thời gian cai trị của hbt hai bà trưng không dài và không thể tài liệu để phục hồi lại khối hệ thống tổ chức cỗ máy thời nhị Bà Trưng. Mặc dù nhiên, các sử gia địa thế căn cứ trên các sử liệu liên quan đến sự cai trị trong phòng Hán trước và sau thời 2 bà trưng cho rằng, về cơ bạn dạng Hai Bà Trưng vẫn gia hạn hệ thống quản lý của bên Hán trước đó, do bạn Việt nắm giữ

Các quận, huyện do nhà Hán lập ra trên khu đất Âu Lạc và Nam Việt cũ, bên trên cơ sở các “bộ” thời Văn Lang và Âu Lạc được kế thừa. Sử sách xác thực Hai Bà đóng đô ở thị xã Mê Linh trực thuộc quận Giao Chỉ.

56 thị xã thành mà hai bà trưng giành được trong các quận: Quận Giao Chỉ, quận Cửu Chân, quận Nhật Nam, quận vừa lòng Phố, quận mến Ngô, quận Uất Lâm, quận nam Hải.

Quân đội, tài chính và luật pháp

Đội ngũ các cánh quân new tập hợp của những Lạc hầu, Lạc tướng, thủ lĩnh địa phương chưa tồn tại điều kiện tổ chức triển khai theo kiểu chủ yếu quy thành những đơn vị, quân thứ hình trạng hệ thống, level quy củ như các triều đại sau này. Thành phần bọn họ gồm dân gian trong kẻ, chạ… gia nô, nô tỳ ở trong quyền làm chủ của những thủ lĩnh vùng. Các sử gia đánh giá lực lượng bắt đầu họp này không được tổ chức chặt chẽ nên gồm có yếu điểm biểu thị trong trận chiến chống Mã Viện sau này

Sử sách chỉ đánh dấu một sự khiếu nại duy nhất tương quan tới tài chính thời hai bà trưng là Trưng vương mang lại xá thuế trong 2 năm cho dân chúng.

Luật pháp chưa xuất hiện văn bạn dạng chính thức. Những sử gia xác định luật thời hai Bà Trưng là một trong thứ “tập tiệm pháp”, “luật tục” của khá nhiều đời trước được phục hồi và sử dụng quản lý điều hành xã hội.

Hậu Hán thư của Phạm Việp dẫn lời tâu báo của Mã Viện lên Hán quang quẻ Vũ Đế rằng pháp luật Việt không giống với luật pháp nhà Hán mang đến hơn 10 điều.

Khởi nghĩa kháng Hán

Năm 19 tuổi, Trưng Trắc được nhờ cất hộ cho đàn ông quan Lạc tướng thị trấn Chu Diên là Thi Sách tức là năm Canh Thìn (32. CN). Vợ ông chồng đoàn tụ bắt đầu được vài năm thì Thi Sách bị sơn Định thịt chỉ vì nhỏ hai bên tướng kết hôn với nhau, trở nên một lực lượng lớn, không có nơi cho việc thống trị trong phòng Hán.

Xem thêm: Người Mẫu Thúy Hạnh Lộ Ảnh Nóng Bỏng Với Bikini, Thúy Hạnh Lộ Ảnh Nóng

Căm giận quân giặc bạo ngược, vì chưng nợ nước nay lại thêm mọt thù nhà, bà Trắc đã cùng với em là Nhị phát động trong toàn quận Giao Chỉ, tập hợp các Lạc hầu, Lạc tướng, kêu gọi quân sĩ cùng nhân dân nổi lên cùng đánh giặc. Các quận Cửu Chân, Nhật nam được tin quận Giao Chỉ khởi nghĩa phần lớn nổi lên hưởng trọn ứng.

“Một xin rửa sạch sẽ nước thù

Hai xin dựng lại nghiệp xưa chúng ta Hùng

Ba kêu oan ức lòng chồng

Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này”

Bà Trưng Trắc thực hiện tổ chức đựng tích lương thực, chuyển vận thu cần sử dụng các nhân vật hào kiệt trung thiên hạ, những người cùng chí hướng, chiêu binh tuyển tướng mạo ở những địa phương, nên tín đồ theo về ngày một đông.Tháng 3 năm 40, hai bà trưng phất cờ khởi nghĩa ở thị xã Mê Linh.

Cuộc khởi nghĩa hbt hai bà trưng được phân thành 2 giai đoạn:

Lần 1: Năm 40, sau Công Nguyên

Hai Hà Trưng là Trưng Trắc và Trưng Nhị phất cờ khởi nghĩa vào mùa xuân năm 40 trên Hát Môn (nay là xóm Hát Môn – Phúc lâu – Hà Nội).

Cuộc khởi nghĩa của 2 bà trưng bùng nổ cùng thu hút được chức năng khắp nơi về gia nhập. Nghĩa binh đã nhanh lẹ đánh bại được quân đơn vị Hán, quản lý Mê Linh, rồi tiến về Cổ Loa cùng Lụy Châu. Quan tiền thái thú sơn Định vứt thành, chạy trốn về phái mạnh Hải. Quân Hán ở các quận thị xã khác cũng chạm chán thất bại. Cuộc khởi nghĩa 2 bà trưng năm 40 đến đây đã đạt được chiến thắng hoàn toàn.

Lần 2: Năm 42, sau Công Nguyên

Năm 42, đơn vị Hán tăng tốc chi viện, Mã Viện là người chỉ huy cánh quân xâm chiếm này tất cả có: 2 vạn quân tinh nhuệ, 2.000 xe thuyền và nhiều dân phu. Chúng tiến công quân ta ở hòa hợp Phố, nhân dân ở phù hợp Phố đã kiêu dũng chống trả dẫu vậy vẫn gặp mặt thất bại trước quân Hán.

Sau khi sở hữu được Hợp Phố, Mã Viện đã phân tách quân thành 2 đạo thủy cỗ tiến Lục Đầu và gặp gỡ nhau tại Lẵng Bạc:

Đạo quân bộ: đi men theo đường biển, lẻn qua Quỷ Môn Quan để xuống Lục Đầu.

Đạo quân thủy: đi từ Hải Môn vượt biển tiến thẳng vào sông Bạch Đằng, sau đó từ Thái Bình tăng trưởng Lục Đầu.

*

Sau khi cảm nhận tin tức, 2 bà trưng kéo quân từ Mê Linh về nghênh chiến với địch trên Lẵng Bạc. Quân ta giữ vững được Cổ Loa và Mê Linh nhưng Mã Viện liên tiếp đuổi theo buộc quân ta yêu cầu lùi về Cẩm Khê (nay thuộc bố Vì – Hà Nội). Mon 3 năm 43, 2 bà trưng hy sinh sinh hoạt Cẩm Khê. Cuộc tao loạn vẫn kéo dãn đến mon 11 năm 43 kế tiếp mới bị dập tắt.

Đánh giá

Sử gia Lê Văn Hưu viết trong Đại Việt sử cam kết toàn thư :

“Trưng Trắc, Trưng Nhị là bầy bà, hô một giờ đồng hồ mà các quận Cửu Chân, Nhật Nam, phù hợp Phố, cùng 65 thành sinh hoạt Lĩnh Ngoại phần lớn hưởng ứng, bài toán dựng nước xưng vương dễ dàng như trở bàn tay, hoàn toàn có thể thấy hình cố đất Việt ta đầy đủ dựng được nghiệp bá vương. Nhớ tiếc rằng nối sau bọn họ Triệu cho đến trước họ Ngô, trong khoảng hơn nghìn năm, đàn đàn ông chỉ cúi đầu bó tay, làm cho tôi tớ cho những người phương Bắc, há chẳng mắc cỡ với hai người mẹ họ Trưng là bọn bà hay sao? Ôi ! hoàn toàn có thể gọi là tự vứt chết giẫm vậy.”

Theo sử gia Nguyễn Nghiễm thời Lê trung hưng:

“Trưng Vương được coi là dòng dõi bậc thần minh, nhân lòng dân ân oán hận, nổi giận, khuyến khích người cùng chung mối thù. Nghĩa binh đi đến đâu ngay sát xa đa số hưởng ứng, 65 thành kế bên miền Ngũ Lĩnh 1 trong các buổi sớm đều hàng phục được, bạn dân chịu khổ trường đoản cú lâu, không không giống gì đã thoát khỏi vực thẳm được thấy phương diện trời.

Bà trái là bậc nhân vật khí khái hơn người. Mặc dù rằng quân new tập hợp, bị tan tung khi đang thành công, cũng làm cho hả được lòng phẫn nộ của thần dân một chút… Khi nước nhà bị chìm đắm, thì số đông lại được phục sinh do một nữ giới chúa sống Mê Linh. Thời gian đó bậc con trai mày râu đề nghị cúi đầu ngoan ngoãn tuân theo không dám làm gì, chẳng xứng đáng thẹn lắm sao?”

Vua từ bỏ Đức viết vào Khâm định Việt sử Thông giám cương mục:

“Hai Bà Trưng thuộc phái quần thoa, ráng mà nhiệt huyết quyết trọng tâm khởi nghĩa, làm cho chấn hễ cả triều đình Hán. Dẫu rằng quyền lực cô đơn, không gặp mặt thời thế, nhưng cũng đủ có tác dụng phấn khởi lòng người, giữ danh sử sách. Kìa những bọn nam tử râu ngươi mà chịu khép nép làm cho tôi tớ tín đồ khác, chẳng phần đông mặt dày thẹn chết lắm!”

Góc xem qua sử liệu của Trung Quốc

*

Nguồn sử liệu trước tiên đề cập mang lại chị em hbt hai bà trưng là cuốn Hậu Hán Thư viết vào cố kỷ đồ vật 5 (sau Công nguyên) vì học mang Phạm Diệp, cuốn sách nói về lịch sử hào hùng nhà Hán từ năm 6 mang đến 189 AD. Những tài liệu cổ của china đề cập cho 2 chị em Bà Trưng khá ngắn gọn, được kiếm tìm thấy vào 2 chương của Hậu Hán Thư biểu thị về cuộc khởi nghĩa của 2 bà thời kỳ nhà Tây Hán.

Ở chương 86 của Hậu Hán Thư, với tiêu đề: “Lịch sử về tộc man rợ phía Nam cùng Tây Nam” (Biographies of the Southern & the Southwestern Barbarians) có viết:

Vào năm lắp thêm 16 Hán Vũ Đế (40 AD), ngơi nghỉ quận Giao Chỉ có hai người đàn bà là Trưng Trắc với Trưng Nhị vẫn nổi loàn và tiến công thủ tủ của quận. Trưng Trắc là phụ nữ của Lạc Tướng huyện Mê Linh, bà là bà xã của Thi Sách. Bà ta là một trong chiến binh tàn bạo. Sơn Định Thái Thú của quân Giao Chỉ vẫn dùng điều khoản để kìm giữ bà ta. Nhưng bà ta lại càng hung dữ và phòng đối hơn.

Những tộc trưởng man di ở quận Cửu Chân, Nhật Nam, hợp Phố dấn mình vào với bà ta, và bà ta đã đoạt được 65 thành trì với trở thành người vợ vương. Tổ chức chính quyền của quận Giao Chỉ và những quận khác chỉ hoàn toàn có thể phòng thủ để tự bảo đảm an toàn mình. Hán Vũ Đế vày vậy đã sai bảo cho quận trường Sa, vừa lòng Phố cùng Giao Châu sẵn sàng xe kéo, thuyền bè giao hàng cho xây dựng mong đường, nhằm mở lối đi qua núi nhằm nâng cao công tác vận lương.

Năm vật dụng 18 (42 AD), Vũ Đế không đúng Phục tía tướng quân Mã Viện với Phù Lạc hầu lưu lại Long dẫn rộng 1 vạn quân tự quận ngôi trường Sa, Quý Dương, nam giới Ninh, yêu quý Ngô. Vào ngày hè năm 43, Mã Viện tái chiếm phần Giao Chỉ cùng diệt Trưng Trắc, Trưng Nhị, và phần nhiều kẻ khác ở phần đa vùng rải rác. Quanh vùng biên giới đó vì vậy đã làm được bình định.

Di sản

Hai Bà Trưng được coi là anh hùng dân tộc của Việt Nam, cùng được phụng dưỡng tại các đền thờ, trong những số ấy lớn tốt nhất là Đền Hát Môn thờ hai bà trưng tại buôn bản Hát Môn, ở huyện Phúc Thọ, hà nội thủ đô và Đền hai bà trưng ở quận hai Bà Trưng, Hà Nội, đền hbt hai bà trưng tại làng Hạ Lôi, buôn bản Mê Linh, huyện Mê Linh, Vĩnh Phúc ni là Mê Linh, hà nội – quê hương của nhì bà.

Theo ghi thừa nhận của sử gia Ngô Thì Sĩ, từ rất nhiều thế kỷ trước lúc đền thờ hai bà trưng được lập ra, vì hai bà trưng chết vị binh đao yêu cầu đền thờ kiêng red color là màu máu: hương thơm án phần nhiều sơn color đen, không tồn tại màu đỏ; bạn dân địa phương cũng không đủ can đảm mặc áo đỏ, kể từ đầu đến chân đến viếng thăm nếu như mặc áo đỏ phải cởi bỏ để bên phía ngoài theo lệ cấm.

Ngoài ra, trên tỉnh hồ nước Nam (Trung Quốc) bây chừ vẫn còn miếu thờ Trưng vương vãi (miếu này đã có được kiểm bệnh bởi hai nhà nho đi sứ chính là Nguyễn Thực với Ngô Thì Nhậm) vày những cừ súy bị bắt về khu đất Hán sau thời điểm khởi nghĩa của hai bà trưng thất bại lập ra để tưởng nhớ về quê hương và cũng là diễn tả tinh thần quật cường của người việt thời nhị Bà Trưng.

Các danh xưng của hai bà trưng (Trưng Trắc, Trưng Nhị, Trưng Vương, nhì Bà Trưng) còn được để cho các trường học, mặt đường phố, phường, xã, quận… ngơi nghỉ Việt Nam.

Các câu chuyện về nhị Bà Trưng, Bà Triệu, và các nữ tướng không giống được một số sử gia trích dẫn để triển khai bằng chứng cho vấn đề rằng buôn bản hội vn trước lúc bị Hán hóa là 1 trong xã hội mẫu hệ (hay còn gọi là chế độ mẫu hệ), trong số ấy phụ nữ có thể giữ vai trò chỉ đạo mà không gặp gỡ trở ngại.

Nhiều tác phẩm, sách, kịch, nhạc,… viết hoặc phụ thuộc vào hai bà có tác dụng nhân đồ gia dụng chính. Vở cải lương giờ đồng hồ trống Mê Linh về cuộc khởi nghĩa của nhị bà là một trong vở cải lương bom tấn tại Việt Nam.

*

Đại phái nam quốc sử diễn ca bao gồm đoạn kể về cuộc khởi nghĩa của nhị Bà Trưng đang trở thành quen thuộc đối với người Việt:

Bà Trưng quê sống Châu PhongGiận người tham bạo thù chồng chẳng quênChị em nặng một lời nguyềnPhất cờ nương tử cố kỉnh quyền tướng mạo quânNgàn Tây nổi áng phong trầnẦm ầm binh mã xuống ngay gần Long BiênHồng quần nhẹ cách chinh yênĐuổi tức thì Tô Định, dẹp im biên thànhKinh kỳ đóng góp cõi Mê LinhLĩnh phái nam riêng một triều đình nước taBa thu đảm nhiệm sơn hàMột là báo phục nhì là Bá VươngUy danh đụng tới Bắc PhươngHán không đúng Mã Viện khởi hành tấn côngHồ Tây đua sức vẫy vùngNữ nhi địch với anh hùng được sao!Cẩm Khê mang đến lúc hiểm nghèoHai Bà thất cầm cùng liều với sông!Trước là nghĩa, sau là trungKể trong kế hoạch sử hero ai hơn.

Hàng năm, vào trong ngày 6 tháng 3 âm lịch, là ngày giỗ giỏi là tiệc tùng, lễ hội tưởng nhớ nhị Bà (cũng là Ngày thiếu nữ Việt phái nam tại miền nam bộ trước kia) được tổ chức tại miền nam Việt nam trước năm 1975 và hiện thời tại những nơi vào nước nước ta cũng như xã hội người Việt tại nước ngoài.

Nhận định

Hai Bà Trưng và hàng chục, hàng nghìn nữ tướng, cả một tổ ngũ đông đảo thanh nữ Việt phái nam tham gia phong trào kháng Hán, góp phần tạo đề xuất truyền thống anh hùng bất qua đời cho giới bản thân và cho cả dân tộc mình. Nguyên tắc Mẹ với sắc tỉnh thái bình quyền trai gái in rõ nét trong nền văn hóa truyền thống dân tộc – dân gian nước ta đến nỗi nhiều học giả mang lại rằng đấy là điểm quá trội không thể phải tranh biện gì nữa của nước ta so với trung hoa và phương Tây.

“ … trong vòng năm lắp thêm 40 sau Công nguyên, hai chị em người vn là hai bà trưng đã vực dậy khởi nghĩa kháng ngoại xâm, thức tỉnh ý thức độc lập. Đó là lần trước tiên trong lịch sử vẻ vang mà tín đồ dân nước ta đứng lên vày nền độc lập cũng như niềm tự hào của mình”