Người Thái có một số phận lịch sử đầy thăng trầm và cũng thú vị bậc nhất trong dòng chảy lịch sử nhân loại. Từ một quốc gia nhỏ bé ở miền núi phía phái mạnh Trung Quốc, người Thái đã lan tỏa và chiếm lĩnh cả vùng đất Đông Dương màu mỡ. Dưới trên đây là tóm lược lịch sử nguồn gốc người Thái tại Việt Nam.

Bạn đang xem: Lịch sử dân tộc thái


Người Thái, hay còn gọi là fan Xiêm. Đây là dân tộc chiếm phần lớn sống tại lãnh thổ thailand và một số thiểu số ở Lào, Việt Nam, Myanmar, Ấn Độ và khu vực miền nam Trung Quốc.
Những nhà nghiên cứu lịch sử như nai lưng Ngọc Thêm, Nguyễn Đình Khoa, Hà Văn Tấn chia chủng phái nam Á thành 4 nhóm riêng lẻ như sau: team Môn-Khơ Me, nhóm Việt-Mường, nhóm Tày-Thái cùng nhóm Mèo-Dao và team Nam Đảo (Chăm, Gia Rai, Ê đê). Vậy nhóm Tày- Thái có tầm thường nguồn gốc.

2. Nguồn gốc dân tộc Thái

*

Tranh cổ khắc họa cuộc sống của vương Quốc phái mạnh Chiếu xưa


Dựa trên những chứng cứ về di truyền, Jerold A. Edmondson nhận định rằng tổ tiên của các cư dân nói ngôn ngữ Tai-Kadai di trú từ Ấn Độ cho tới Myanmar, rồi sau đó tới Vân nam (Trung Quốc) khoảng tầm 20.000 - 30.000 năm trước. Từ đó họ đến phía đông bắc Thái Lan và kế tiếp di cư dọc vùng duyên hải Hoa nam giới lên phía bắc cho cửa sông trường Giang, ngay sát Thượng Hải khoảng 8-10.000 năm trước. Vào thời kỳ vương quốc Nam Chiếu với Đại Lý lâu dài từ TK 8 đến TK 13, cũng tương tự sau đó, chúng ta từ đó chiếm lĩnh Thái Lan và Lào. Tuy nhiên, những triệu chứng cứ trên của ông bị chưng vì nó vẫn chưa đúng do không có người Thái di cư ngược sang trọng sông trường Giang.
Theo David Wyatt, trong cuốn "Thailand: A short history (Thái Lan: lịch sử vẻ vang Tóm lược)", tín đồ Thái nguồn gốc từ phía phái mạnh Trung Quốc, bao gồm cùng xuất phát với các nhóm dân ít người bây chừ như Choang, Tày, Nùng. Dưới sức xay của người Hán và người việt ở phía bắc và phía đông, người thái lan dần thiên di về phía nam với tây nam. Người thái lan di cư đến nước ta trong thời hạn từ núm kỷ VII đến núm kỷ XIII. Trung tâm của mình khi đó là Điện Biên phủ (Mường Thanh). Từ bỏ đây, bọn họ tỏa đi khắp nơi ở Đông phái nam Á thuộc 1 lúc bây chừ như Lào, Thái Lan, bang Shan ngơi nghỉ Miến Điện và một số trong những vùng ở phía đông bắc Ấn Độ tương tự như nam Vân Nam. Giả thuyết này được ủng hộ nhiều rộng trong giới sử học.

3. Người Thái lan tỏa khắp Đông nam Á như thế nào?

*

Người Thái thường làm lính đánh mướn trong quân đội Khmer


Nằm ở các tỉnh Quảng Đông với Quảng Tây , Tây Âu là quốc gia của bạn Tày và người thái lan cổ (Tổ tiên của người dân thái lan ngày nay). Thiết yếu ở nơi này, Thục Phán đã liên minh những bộ lạc lại trước lúc thôn tính nước Văn Lang. Thục Phán sau này lên ngôi vua ở Cổ Loa, Đông Anh, lấy hiệu là An Dương Vương.
Khi Tây Âu và Âu Lạc bị Triệu Đà thôn tính, tất từ đầu đến chân Thái cổ ở lại vùng núi Đông Bắc đều trở thành nhóm thiểu số Tày ngơi nghỉ Việt Nam. Còn những người dân Thái cổ khác, chúng ta chạy trốn lên Vân phái nam và đến nuốm kỷ thứ 8 họ cùng nhau lập nên vương quốc Nam Chiếu rồi sau đó trở thành nước Đại Lý, lấy Phật Giáo Mật Tông làm Quốc Giáo.
Theo các văn bạn dạng lịch sử Thái kiếm được ở vn thì có cha đợt di dân quan trọng đặc biệt của dân cư Thái sinh sống Vân phái mạnh vào tây bắc Việt Nam.

Xem thêm: Chu Pa Pi Nha Nhố Nghĩa Là Gì ? Những Lưu Ý Nào Khi Sử Dụng

Đó là thời kỳ mà quốc gia Nam Chiếu bị Đại Lý làng mạc tính vào thế kỷ 9 và đến lượt Đai Lý bị hủy diệt bởi quân Mông cổ của Hốt vớ Liệt (Kubilai Khan), con cháu nội của Thành những Tư Hãn (Gengis Khan) vào thế kỷ 11. Chính chiến tranh là biến cố khiến người Thái lan tỏa khắp Đông Dương như ngày nay.
Người Thái có tập quán định cư gần nguồn nước, ở thung lũng có nhiều sông suối hoặc các dòng sông lớn. Vì chưng đó dân cư Thái cổ chia ra những nhóm: team Thái làm việc Việt Nam, team Thái ở Miến Điện (thường call là người Shan), đội Thái ở Lào với nhóm Thái ở khu vực miền bắc của thailand ngày nay. Mỗi nhóm bước đầu theo đạo của những nước mà người ta được cư trú. Vị vậy nhóm người thái ở Việt Nam không tồn tại cùng đạo với những nhóm Thái ở chỗ khác. Chúng ta vẫn tiếp tục thờ đa thần với theo tín ngưỡng «vạn thiết bị hữu linh ».
*

4. Vai trò của người Thái trong lịch sử Việt Nam

*


Theo sách sử Việt Nam, vào thời nhà Lý, man Ngưu Hống (được cho rằng một cộng đồng người Thái Đen) sinh sống đạo Đà Giang, đang triều cống lần trước tiên vào năm 1067. Trong ráng kỷ XIII, tín đồ Ngưu Hống kết phù hợp với người Ai Lao cản lại Nhà Trần với bị tiến công bại. Năm 1280, một thủ lĩnh thương hiệu Trịnh Giác Mật, được hotline là "chúa đạo Đà Giang" đầu hàng Chiêu Văn vương nai lưng Nhật Duật nhà Trần, nhưng không rõ thành phần dân tộc của nhân đồ gia dụng này. Năm 1337 lãnh tụ Xa Phần bị giết bị tiêu diệt sau một cuộc xung đột, xứ Ngưu Hống bị sáp nhập vào giáo khu Đại Việt và đổi tên thành Mường Lễ, tuyệt Ninh Viễn (Lai Châu ngày nay) và giao mang lại họ Đèo cai quản.
Năm 1431 lãnh tụ Đèo cat Hãn, người dân thái lan Trắng trên Mường Lễ (tức Mường Lay, nổi lên kháng triều đình, chiếm hai lộ Qui Hóa (Lào Cai) cùng Gia Hưng (giữa sông Mã với sông Đà), tiến công Mường từng (tức Mường Muổi, tô La), Đèo to gan Vương (con của Đèo cat Hãn) có tác dụng tri châu. Năm 1466, khu vực vùng tây bắc Đại Việt, bao gồm những vùng đất của người thái lan được tổ chức triển khai lại thành quá tuyên Hưng Hóa, tất cả 3 phủ: An Tây (tức Phục Lễ), Gia Hưng với Qui Hóa, 4 huyện cùng 17 châu.
Năm 1841, trước sự việc đe dọa của bạn Xiêm La, triều đình bên Nguyễn kết hợp ba châu Ninh Biên, Tuần Giáo với Lai Châu sinh hoạt tả ngạn sông Mekong thành đậy Điện Biên. Năm 1880, phó lãnh sự Pháp là Auguste Pavie nhân danh triều đình nước ta phong đến Đèo Văn Trị chức tri phủ cha truyền bé nối tại Điện Biên. Sau khoản thời gian giúp người Pháp xác định khu vực biên cương giữa vn với china và Lào, Đèo Văn Trị được cử làm quan của đạo Lai Châu, cai quản một lãnh thổ to lớn từ Điện Biên phủ đến Phong Thổ, còn gọi là xứ Thái. Mon 3, 1948 cương vực này được Pháp tổ chức lại thành Liên bang Thái từ bỏ trị, qui tụ tất cả các sắc tộc nói giờ đồng hồ Thái cản lại Việt Minh.
Sau thắng lợi Điện Biên Phủ, để mang lòng những sắc tộc thiểu số miền Bắc, chủ yếu phủ vn Dân công ty Cộng hòa ra đời Khu trường đoản cú trị Thái Mèo ngày 29 tháng 4 năm 1955, khu vực tự trị Tày Nùng và vùng trường đoản cú trị Lào Hạ Yên, nhưng toàn bộ các quần thể này phần đa bị giải thể năm 1975.
*

Mường là các đại lý nồng cốt vào cách tổ chức xã hội, chính trị và tôn giáo của tín đồ Thái. Các mường bao gồm thể nhỏ hay lớn phụ thuộc vào yếu tố kích thước và quan liêu trọng. Tuy vậy lúc nào thì cũng có ở vị trí chính giữa một mường gọi là Mường Luông mà tất cả mường khác điều phải nhắm tới và qui phục. Tứ đại Mường lớn nhất miền Bắc Việt nam là: Mường Thanh, Mường Lò, Mường Than và Mường Tấc.
Mỗi mường gồm có tương đối nhiều thôn, mỗi xóm được cai quản bởi một hội đồng quản ngại trị gồm các người có địa vị trong xã (thân hào) và gồm từ 40 đến 50 nhà nhưng mà đôi khi hoàn toàn có thể lên mang đến 100 nhà. Tương tự như người Việt, dân Thái hay dựng những thôn với mường ở các vùng đất phù sa hay phần nhiều vùng mà có những dòng sông hay các kinh dễ ợt trong việc trồng lúa nước, di chuyển và trao đổi hàng hóa với những mường khác.
*